Vrij zijn.
“Doe eens een experiment met je leven”, zegt Swami, “gebruik de woorden ‘ik’, ‘mij’ en ‘mijn’ een week lang niet.” En dat is lastiger dan je denkt, want wat zijn we met zijn allen geobsedeerd door bezit. Zodra we iets denken te ‘hebben’, dan klampen we ons daaraan vast met ons leven. En we verdedigen het met alle vormen van geweld.
Ik moet direct denken aan de keer dat ik een frietje kocht in Haarlem. Slenterend kwam ik op de Grote Markt terecht, waar een ijscoman drie prachtige, glimmende bankjes heeft staan. Ik ging lekker zitten op een van de bankjes. Ik was de enige en genoot van het frietje en de zon. Tot mijn verbazing kwam de uitbater naar buiten om mij weg te sturen. Ik had een frietje van de concurrent en was dus geen klant bij hem. Geen klant, geen bankje. Ik weet nog hoe boos ik was. En hoe die boosheid later omsloeg in medelijden voor die man. Wat voor leven heb je, als je niet kunt delen? IK, MIJ, MIJN.
Of vrienden, die hun fiets via allerlei trapjes en door hun huis heen naar de achtertuin moeten slepen. Want het paadje dat naar hun tuin leidt, hoort officieel bij het perceel van de buren. En die vonden het daarom nodig om pontificaal een hek te plaatsen met hun huisnummer erop. Deze mensen hebben niets aan dit pad; het is een klein strookje land dat langs hun oprit loopt. IK, MIJ, MIJN.
Het mooiste voorbeeld vind ik de stad tijdens herdenkingsdag. Iedere straat, ieder plein, de parken, de stoep, zijn ieder jaar beklad met het woord ‘BEZET!’. Mensen zijn bang geen plekje te hebben met Koninginnedag en vanaf half april domineert het woord alle straten. We vieren onze vrijheid, maar zijn we dat wel echt? IK, MIJ, MIJN.
Wat is vrijheid als we constant in angst moeten leven? Angst om iets of iemand kwijt te raken. Dat we de grip verliezen, de macht, de status. Morgen, 2 oktober, vieren we de verjaardag van Mahatma Gandhi. Een kleine man met een grote droom. Een droom die niet ging over IK, MIJ, MIJN. Maar over WIJ en ONS en SAMEN. Slechts in het bezit van een lendendoek, een wandelstok en een spinnewiel, probeerde Gandhi ons te leren dat echte vrijheid van binnen zit. Onthechting, compassie en liefde voelen is echte rijkdom. Helaas is die boodschap nog niet overal aangekomen. Laten we eens niet alleen aan onszelf denken op 2 oktober.
Laten we vrij zijn.



